×

Neden Manx Kedisinin Kuyruğu Yoktur?

  • Bilim
  • 8.1.2018 04:03:30
  • 7878 Okunma

Britanya'daki Man Adası, görünüşte diğer kedilerden pek de farkı olmayan kedileriyle bilinir. Tek bir çarpıcı farkla: Bu kedilerin kuyrukları yoktur!

 

Kediler; kuyruklarını, sakatlanmalarla veya nadiren de olsa fiziksel istismar sonucu kaybedebilirler. Ancak bazıları bu şekilde doğarlar: örneğin Man Adası'ndakiler (Resim 1).

 

Ancak yanlış anlaşılmak istemeyiz: Artık Man Adası'nda kuyruksuz kedi bulmak pek de kolay değil! (Belki de başlangıçta pek çoğu yoktu?). Her ne kadar kuyruksuz kedilerin anavatanı Man Adası olsa da, gerçekte Kuzey Amerika'daki sayıları çok daha fazla. Kuyruksuz kediler Kuzey Amerika ve diğer yerlerde "Manx Kedisi Irkı" denilerek pazarlanmakta.

 

 

Kuyruk nereye gitti?

 

Kedilerde kuyruğun bazı önemli işlevleri vardır. Kediler kuyruklarını koşarken veya zıplarken denge sağlamak için kullanırlar. Bununla birlikte kuyruk, kedilerin vücutlarının en etkileyici ve "etkileşimli" parçasıdır. Kuyruk hareketleri, diğer kedilerle ve hatta insanlarla olan iletişimde etkin rol oynar.

 

Ancak kuyruksuz olmanın tek eksileri bunlarla sınırlı değil. Kuyruksuz kediler daha sağlıksızdırlar ve anlaşıldığı üzere hayat kaliteleri düşüktür. Omurgalarında anormalite mevcuttur ve arka ayaklarını hareket ettirmekte güçlükler yaşarlar. (1,2,3). Kuyruksuz kedilerin bazıları idrar ve dışkılamayı kontrol edemezken, çok daha talihsiz olanları tıkalı ya da mevcut olmayan anüsle doğabilmektedirler!

 

Peki, neden bu kediler var? Nedenlerden biri: Mutasyon!

 

manx kedisi

Resim 1.  Manx Müzesi'nde sergilenen bir Man Kedisi, Douglas, Man Adası.

Fotoğraf: Joseph McCafferty.

 

 

Genetik bilimciler Manx Kedisi ırkı ve bölgedeki doğal kedilerde kuyruksuzluğa veya kısa kuyruğa sebep olan "T " geninin dört farklı mutasyonunu keşfettiler (4).

 

T geni veya T-Brachyury (Yunancada "brakhus oura" kısa kuyruk anlamına gelmektedir) balıklar, kuşlar ve memeliler gibi omurgalı hayvanlarda kuyruğun uzunluğunu etkiler.

 

manx kedisi

 

Öte yandan, mutasyonların Man Adası'nda gerçekleştiğini düşünmek için geçerli bir sebep yoktur: Mutasyon çok büyük ihtimalle adaya gelen ve orada çoğalan ilk kedi popülasyonunda gerçekleşmiştir.

 

T geninin yanı sıra HES7 geni ve diğer mutasyonlar Çin'deki kedilerde bulunan kuyruk anomalilerinin nedeni olarak tanımlandı (5).

 

Kuyruksuz mutasyon farklı kuyruk uzunluklarına sahiptir: Manx ırkı kuyruğu olmayan kedilerden normal bir kuyruğa kadar (Resim 2).

 

manx kedisi

Resim 2. T gen anomalileri olan kedilerin fenotipleri: a) tamamen kuyruksuz b) çok kısa kuyruk c) kısa kuyruk (bobtail) d) normal kuyruk.

Fotoğraflar: K. J. Buckingham et al.: Mutant T alleles cause short tails in Manx cats.

 

 

Doğal seleksiyonun bu tür kuyruksuz mutasyona sahip kedileri kayırmayacağını söyleyen genetik bilimci Prof. Leslie A. Lyons'a göre; bahsedilen mutasyonun iki kopyasını da kalıtım yoluyla alan kediler, hayatta kalamazlar ve genellikle rahimdeyken ölürler (6). Prof. Lyons bu konuyu "Bu tür bebeklerin asla doğduğunu veya büyüdüğünü göremezsiniz. Bu da demek oluyor ki, bu mutasyona karşı güçlü bir eleme mekanizması mevcut" şeklinde yorumluyor.

 

 

Manx Kedisi: Engelli Kediden Ticari Kedi Irkına Yolculuk

 

Öyleyse neden bu mutasyonlar hala nesilden nesile aktarılıyor? Tabii ki insanlar yüzünden!

 

Man Adası'nda eskiden daha fazla kuyruksuz kedi olmasının sebebi; muhtemelen insanların kuyruksuz kedileri çevrelerinde görmekten memnun olarak, onları sevip beslemeye devam etmeleriydi. Ancak şimdi bu korkunç mutasyonların koruyucuları kuyruksuz kedileri "Manx Kedisi Irkı" diye pazarlayan üreticiler!

 

manx kedisi

"Gümüşkanat"-  Manx kedisi ırkının ilk örneklerinden (1902). Biodiversity Heritage Library / University of California Libraries.

 

 

Özellikleri böylesi sakıncalı genlere dayanan bir kediyi üretmeye devam etmek etik olabilir mi? Eğer öncelik kedilerin refahı ve sağlığı ise; Manx Kedisi, Japanese Bobtail, Pixie-Bob, American Bobtail ve Kurilian Bobtail gibi kuyruk anormalitelerine sahip kedi ırklarının üretimine son verilmelidir. 

 

Kuyruksuz kedilerin üretilmesinin etik olup olmadığını tartışırken, büyük resmi gözden kaçırmamalıyız. 


Kedi veya köpek üretimleri asla hayvanların sağlık ya da çıkarıyla ilgili olmamıştır. Yapay seçilim ve üretim; kedi ve köpek ırklarında pek çok zararlı genin birikmesine yol açmıştır (8,9).

 

Tüm bunlar "sağlıklı kedi ırkı" şeklinde bir ifadenin kocaman bir tezat oluşturduğunu ortaya koyuyor. Korunması gerekmeyen ve kendiliğinden var olması mümkün olmayan ırkları "korumak" zararsız bir eylem olarak görüldüğü sürece; kuyruk uzunluğunu veya kuyruğun var olup olmamasını tartışmak çok büyük bir fark yaratmayacaktır.

 

 

 

Yazan: P. Aksoy

 

Katkıları için Nil Arıcı'ya teşekkür ederiz.

 

Düzenleyen: Anadolu Kedisi 

 


Kaynaklar:

1. Leipold, H. W., Huston, K., Blauch, B., & Guffy, M. M. (1974). Congenital defects on the caudal vertebral column and spinal cord in Manx cats. Journal of the American Veterinary Medical Association, 164(5), 520-523.
2. James, C. C., Lassman, L. P., & Tomlinson, B. E. (1969). Congenital anomalies of the lower spine and spinal cord in Manx cats. The Journal of pathology, 97(2), 269-276.
3. DeForest, M. E., & Basrur, P. K. (1979). Malformations and the Manx syndrome in cats. The Canadian Veterinary Journal, 20(11), 304.
4. Buckingham, K. J., McMillin, M. J., Brassil, M. M., Shively, K. M., Magnaye, K. M., Cortes, A., ... & Bamshad, M. J. (2013). Multiple mutant T alleles cause haploinsufficiency of Brachyury and short tails in Manx cats. Mammalian genome, 24(9-10), 400-408.
5. Xu, X., Sun, X., Hu, X. S., Zhuang, Y., Liu, Y. C., Meng, H., ... & Luo, S. J. (2016). Whole genome sequencing identifies a missense mutation in HES7 associated with short tails in Asian domestic cats. Scientific reports, 6, 31583.
6. Robinson, R. (1993). Expressivity of the Manx gene in cats. Journal of Heredity, 84(3), 170-172.
7. Baraniuk C. (2012, 2 Şubat). Why The Cats on one British Island Have Lost Their Tails. BBC. 
8. Lyons, L. A. (2015). DNA mutations of the cat: the good, the bad and the ugly. Journal of feline medicine and surgery, 17(3), 203-219.
9. Marsden, C. D., Ortega-Del Vecchyo, D., O’Brien, D. P., Taylor, J. F., Ramirez, O., Vilà, C., ... & Lohmueller, K. E. (2016). Bottlenecks and selective sweeps during domestication have increased deleterious genetic variation in dogs. Proceedings of the National Academy of Sciences, 113(1), 152-157.
10. Simpson, F. (1902). Cats and All About Them. F.A. Stokes. New York.

 

 

PAYLAŞ